Πέμπτη, 27 Νοεμβρίου 2014

Άυπνος

Είμαι άυπνος τρεις μέρες τώρα. Δεν νιώθω κουρασμένος. Θα μπορούσα να μείνω ξύπνιος για μέρες, ή θα μπορούσα να κοιμάμαι για μέρες, δεν έχει καμία σημασία. Δεν κάνω τίποτα. Οι τρεις τελευταίες μέρες έχουν περάσει πολύ γρήγορα. Σχεδόν δεν θυμάμαι πώς. Βρίσκομαι σε μια αιθαλομίχλη, από καπνούς σκέψεις ποτά ταινίες βιβλία. Σκεφτόμουν διάφορα, χωρίς καμία λογική συνοχή. Οι μέρες άλλαζαν και οι σκέψεις μου έρεαν- ώρες ώρες ένιωθα την ανάγκη να τις καταγράψω αλλά στο χαρτί δεν ήταν το ίδιο, ήταν οργανωμένες και ταξινομημένες ενώ οι σκέψεις μου στην πραγματικότητα δεν στοιχίζονται σε προτάσεις, δεν μπορείς να τις σταματήσεις με ψεύτικα κόμματα και παραπλανητικές τελείες.

Οι σκέψεις είναι βίαιες. Όλοι θα το παραδεχτούν αυτό, είναι μια ωμή πραγματικότητα. Αλλά κανείς δεν τολμά να μιλήσει για τη βία μιας τελείας. Διότι όσο βίαιη είναι μια πρόταση, η τελεία πρέπει να είναι εξ ίσου, για να καταφέρει να την σταματήσει. Ειδάλλως, οι προτάσεις θα καβαλούσαν τις τελείες και θα συνέχιζαν αδιάκοπα, θα γέμιζαν τετράδια και σημειωματάρια και η κάθε πρόταση θα 'πιανε έναν ολόκληρο τόμο από την εγκυκλοπαίδεια Λαρούς-Μπριτάνικα.

Ίσως να ήταν πιθανή, και παραπάνω από πιθανή δηλαδή, μία επανάσταση των προτάσεων εναντίον των τελειών. Να οργανωθούνε, να συνεννοηθούνε, και κάποια στιγμή κάποιας ανύποπτης ανάγνωσης όλες οι προτάσεις όλων των βιβλίων που έχουν γραφτεί να κινηθούν απειλητικά εναντίον των τελειών, των κομμάτων και των κάθε είδους παρενθέσεων. Στην αρχή φυσικά τα πράγματα θα είναι δύσκολα. Τόσοι αιώνες, τόσες χιλιετίες σιωπηλής υποταγής σίγουρα έχουν κάνει τις προτάσεις μαλθακές.

Ύστερα, έχουν να αντιμετωπίσουν και τους δήθεν συντρόφους τους, ξέρεις ποιους εννοώ, αυτούς που τόσα χρόνια παριστάνουν με επιτυχία τους συναγωνιστές και τους προστάτες των προτάσεων. Τα κεφαλαία γράμματα. Όπου τελεία, εκεί κι ένα από δαύτα. Όμοια με όλα τα υπόλοιπα γράμματα, μόνο που αυτά, ορκισμένα να υπηρετούν τις τελείες, έχουν παραπάνω δικαιώματα.

Να ξεκινάνε οι προτάσεις με αυτά. Να τις ορίζουν δηλαδή. Να τις κατευθύνουν. Μην τυχόν ξεφύγουν από τον κανόνα, μην τυχόν και παρεκκλίνουν των εντολών. Τα κεφαλαία κρατούν δέσμια τα μικρά και τα μικρά είναι αδύναμα γα να εξεγερθούν από μόνα τους. Γι' αυτό το λόγο, η επανάσταση θα ξεκινήσει έτσι ακριβώς: σε κάθε πρόταση τα μικρά γράμματα θα ενωθούν και θα κινηθούν εναντίον των κεφαλαίων. Βέβαια, κάποιες φορές αυτό έχει συμβεί στο παρελθόν. Δεν θα 'ναι η πρώτη φορά: τα μικρά γράμματα πάντοτε πολεμούσαν τα κεφαλαία. Πάντοτε. Έτσι προχωράει η ιστορία των προτάσεων και των κειμένων- δεν είναι τίποτε άλλο δηλαδή από την πάλη των γραμμάτων.

Αυτή τη φορά όμως τα γράμματα δεν θα σταθούν μοναχά τους. Δηλαδή ναι, στην αρχή θα 'ναι μοναχά τους. Δεν θα μπορούσε φυσικά να γίνει αλλιώς. Αυτά τα γράμματα κρύβουν το κουράγιο να αντισταθούν, στις πλάτες τους έχουν σηκώσει τόσους αιώνες λογοτεχνίας και ποίησης και αφηγήσεων και διοικητικών εντύπων και ό,τι μπορεί να φανταστεί ο καθένας. Είναι αναγκασμένα από το ιστορικό καθήκον που τα βαραίνει να σηκωθούν πρώτα. Αλλά τη στιγμή που θα το κάνουν, τη στιγμή που θα αποκοπούν από τις ανούσιες λέξεις που τόσο καιρό τις κρατούσαν μακριά, τότε ίσως να τα συντρέξουν οι μεγάλοι οπλαρχηγοί, οι άνω τελείες και τα ερωτηματικά. Κυρίως τα ερωτηματικά.

Διότι τι είναι τα ερωτηματικά; Παραστρατημένες τελείες και παραστρατημένα κόμματα που έχουν ενωθεί σ' έναν αέναο χορό που θυμίζει κομψό βαλς. Όταν σαλπίσουν όμως οι σάλπιγγες των μικρών γραμμάτων, τα ερωτηματικά θα τρέξουν το δίχως άλλο, συμπαρασύροντας και τις άνω τελείες· οι οποίες αποφάσισαν, πριν καιρό, ότι στις χώρες του γραπτού λόγου δεν υπάρχει δικαιοσύνη· και πως αν επιθυμείς βαθιά την αλλαγή, πρέπει πρώτα να κάνεις εσύ το πρώτο βήμα· και έγιναν οι ίδιες η αλλαγή: σηκώθηκαν για να αφήσουν τις προτάσεις να τρέξουν.

Ερωτηματικό παραμένει η συμπεριφορά της κάθε παύλας και της κάθε παρένθεσης. Είναι ύπουλα πλάσματα, αναμφιβόλως, αλλά κάποια από αυτά δεν έχουν απολέσει ακόμη κάθε στοιχείο εντιμότητας και ειλικρίνειας. Σίγουρα η πλειοψηφία θα προσπαθήσει να θωρακίσει τις τελείες, προσφέροντας ίσως βορά στα πεινασμένα μικρά γράμματα τα αχώνευτα και θρασύδειλα κεφαλαία, τα οποία νόμισαν τόσους αιώνες πως μετράνε έστω κι ελάχιστα στον κόσμο των κειμένων, τον αδιαμφισβήτητα σημειοστιξοκρατούμενο. Κάποια από αυτά όμως ενδέχεται να πυκνώσουν τις γραμμές των μικρών γραμμάτων, στο όνομα της ελευθερίας των προτάσεων, στο όνομα της δικαιοσύνης και της χειραφέτησης.

Και τότε, ίσως και να είναι εφικτό, ίσως η εξέγερση να μετατραπεί- ίσως έτσι να ήταν και από την αρχή βέβαια- σε καθ' ύλην επανάσταση. Ίσως τα μικρά γράμματα ενωμένα να καταπιούν τα κεφαλαία και να διαπεράσουν τα τείχη που θα στήσουν τα σημεία στίξης, και ίσως στο τέλος να βρεθούν πρόσωπο με πρόσωπο με τις τελείες, τις ίδιες τελείες που όλες αυτές τις βρώμικες και σκοτεινές χιλιετίες τα καταπίεζαν. Τότε οι τελείες θα είναι φοβισμένες, σίγουρα, γιατί δεν θα 'χουν κανέναν έτοιμο να θυσιαστεί γι' αυτές, κανείς δεν θα θελήσει εκείνη τη στιγμή να φανεί ανάξιος των περιστάσεων και να λυγίσει, όταν αυτές θα αρχίσουν να αγορεύουν περί πατροπαράδοτης τάξης, περί τάξης και ασφάλειας και προ παντός, περί παραδόσεων, ηθών και εθίμων.

Κανείς δεν θα ανταποκριθεί όταν οι τελείες θα αρχίσουν να μοιράζουν βαθμούς και αξιώματα. Κανείς, διότι ήδη θα έχουν αρχίσει να μοιάζουν επικίνδυνα με αυτό που ήταν, είναι και θα είναι, εξ αρχής και δια παντός: μικρές μικροσκοπικές ασήμαντες τελείες. Σχεδόν αόρατες. Ανίκανες να εμποδίσουν τη ροή του ποταμού. Την ανάγκη του να χυθεί στον ωκεανό, να γίνει ωκεανός.

Και τη στιγμή που τα μικρά γράμματα θα συνειδητοποιήσουν πως οι τελείες δεν είναι παρά μία σύμβαση που έγινε κάποτε για να κρατούν το ένα μακριά από το άλλο κι όλα μακριά από τους μακρινούς ωκεανούς, όταν καταλάβουν πως όλα αυτά υπήρξαν μονάχα πλάνη μυωπικών ανέραστων κακογερασμένων φιλολόγων και απαρχαιωμένων λεξικών, τότε θα δουν μπροστά στα μάτια τους τις τελείες να εξαφανίζονται.

Εκείνη τη στιγμή, αν ανοίξεις τα βιβλία σου, δεν έχει σημασία αλλά θα σου συνιστούσα ανεπιφύλακτα το αγαπημένο σου βιβλίο(οφείλεις άλλωστε να μοιράζεσαι τις ιστορικές στιγμές με τα προσήκοντα πρόσωπα), τότε θα αντικρίσεις έναν κόσμο ολότελα αλλόκοτο και διαφορετικό. Έναν κόσμο χωρίς κεφαλαία γράμματα και τελείες. Έναν κόσμο που ποτέ δεν τελειώνει. Διότι για πρώτη φορά στην ιστορία των κειμένων η βία που ασκεί ο ποταμός στην κοίτη θα έχει ξεπεράσει την αντίστοιχη που ασκούν οι κοίτες σε αυτόν, μόνο και μόνο για να καταργήσει αυτή τη βία για πάντα.

Έχω να κοιμηθώ τρεις μέρες, παρ' όλ' αυτά πετάχτηκα με ζωηράδα και έτρεξα να ανοίξω τα βιβλία μου. Έχω υπάρξει ιδιαιτέρως ενθουσιασμένος κατά καιρούς, αλλά αυτή ήταν μία παράξενη ζεστή ευτυχία, σχεδόν παραληρηματική. Άνοιξα το δρόμο του κέρουακ αναμένοντας τις προτάσεις να διασχίζουν πάνω κάτω τεράστιους αμερικάνικους αυτοκινητοδρόμους, αλλά καμία κίνηση, κανένας δεν έκανε οτοστόπ. Άνοιξα τα εκατό χρόνια μοναξιάς και πραγματικά- πραγματικά- περίμενα να αντικρίσω τους μπουενδία να διασχίζουν για άλλη μια φορά τη ζούγκλα, καταραμένοι να αναζητούν ματαίως την άλλη πλευρά, τη θάλασσα, και τους βρήκα στο μακόντο (βρήκα ένα αγόρι με μια γουρουνίσια ουρά να περιμένει) και αποφάσισα να μη χαραμίσει την τρίτη μου ευκαιρία.

Πήρα τον δον κιχώτη και τον ακούμπησα στο τραπέζι μου. Αν γινόταν κάτι, πίστευα, αναμφίβολα θα έκανε κάποιο θόρυβο. Έστω, ένα ελάχιστο θρόισμα των φύλλων, ένα ανασάλεμα κάποιας σελίδας. Το ακούμπησα στο τραπέζι και κοιτώντας το σταθερά έπινα με μικρές γουλιές ζεστή σοκολάτα με κονιάκ. Ήξερα πως δεν υπήρχε περίπτωση να με πάρει ο ύπνος πια. Βάλθηκα να αναρωτιέμαι για τον ύπνο. Οι αρχαίοι του έδιναν το όνομα μορφέας. Ίσως να ήταν πράγματι ένα είδος υπερφυσικής μαμάς που σε έπαιρνε από το χέρι και σε έβαζε για ύπνο. Ένα είδος παιδόφιλου θεού που βάζει τα παιδιά για ύπνο και τα κοιτάζει μέχρι να αποκοιμηθούν για τα καλά. Μάλλον μεγάλωσα πολύ για τα γούστα του. Ίσως να 'χει και μπλεξίματα, ίσως να τον μπουζουριάσανε.

Στην σκέψη πως πλέον κανένας δεν θα κοιμόταν ποτέ ξανά αναρωτήθηκα μήπως εν τέλει πρέπει να ζητήσουμε επίσημα χάρη· ναι, είναι ψυχάκιας, αλλά τον έχουμε ανάγκη, ο πρώτος θα είναι ή ο τελευταίος; Για να σε προλάβω, τίποτε από τα δύο. Σκεφτόμουν πως αυτή τη στιγμή τα 6,5 δισεκατομμύρια αυτού του πλανήτη είναι ξύπνια και απλά όλοι ντρέπονται να το ομολογήσουν, και απλώς αναμένουν στα διαμερίσματά τους να ξημερώσει για να βγουν έξω.

Και να παραστήσουν τους ξεκούραστους. Τα θρασίμια. Αν κάποιος τους έλεγε πως το λογικό είναι να κοιμάσαι σε μια καρέκλα αντί για την κρεβατάρα σου, να 'σαι σίγουρος πως θα σε διαβεβαιώσουν ότι εκ πρώιμης ηλικίας το προτιμούν. Ψεύτες, αλλά έτσι είναι. Αν θες να επιβιώσεις προσαρμόζεσαι. Δεν τα κερδίσαμε τόσο απλά τα πιθήκια. Υπήρξε μεγάλος ανταγωνισμός, βέβαια. Αλλά τώρα εγώ, ως άνθρωπος πίνω σοκολάτα με κονιάκ και ο πίθηκος κρέμεται από το κλαδί του. Επειδή εγώ προσαρμόστηκα. Αυτός όχι.

Όταν συνειδητοποιήσουμε πως κανείς δεν κοιμάται πια, τότε να δεις πανικό. Σίγουρα. Μέχρι να βγει κάποιος από αυτούς τους τρελοεπιστήμονες και να πει, ε ναι, επί τέλους, η επιστήμη θριάμβευσε, ιδού ο νέος άνθρωπος, ο homo isomniac, θαυμάστε δυνατότητες! Τότε να δεις που θα βαλθούν όλοι να πραγματοποιήσουν το μέγα βήμα του 21ου αιώνα: να καταργήσουν το σκοτάδι. Γιατί, πες μου, τι να το κάνεις το σκοτάδι αν δεν γουστάρεις να κοιμηθείς; Άσε που σπαταλάμε άδικα τόσο ρεύμα. Άσε σου λέω, δεν συμφέρει.

Η σοκολάτα τελείωσε και έβαλα στο ποτήρι κονιάκ. Δε γαμιέται. Θα έβαζα και σοκολάτα αλλά βαριέμαι να σηκωθώ και συν τοις άλλοις δεν αφήνω τον δον κιχώτη από τα μάτια μου. Καλά σε λίγο μπορεί, όταν πάει 6. Εκείνη την ώρα κατεβαίνει εκείνο το καυλάκι, η κόρη του διαχειριστή από το διαμέρισμα του τύπου στον τέταρτο και επιστρέφει εις την πατρικήν οικίαν. Ε ναι, ο τέταρτος της τον σφυρίζει, γαμησέ τα. Σου λέω, να τη βλέπεις να κατεβαίνει, κάτι ξώβυζα κάτι φουστίτσες, όλα πάνω της κουνιούνται και τρεμοπαίζουν. Σκέφτομαι και τον πατέρα της που την έπρηζε από μικρή με την εκκλησία και τα κατηχητικά και τέτοια, και είμαι σίγουρος ότι ο θεός έχει κι γαμώ τα χιούμορ.

Είμαι τέταρτη μέρα άυπνος. Δηλαδή, άλλη μια μέρα πέρασε έτσι. Νιώθω πως η αιθαλομίχλη καθαρίζει. Δεν εμφανίζεται όμως η πραγματική μου ζωή πίσω από την ομίχλη της αϋπνίας, αλλά οι σκέψεις αποκτούν τερατώδη υπόσταση, αποκόβονται από το όνειρο και γίνονται η πραγματκότητα μου.

Το πρωί σηκώθηκα από τον καναπέ κοιτάζοντας προσεκτικά το βιβλίο του δον κιχώτη. Η αλλόκοτη ιδέα υπήρχε- δεν τη θυμόμουν πια όμως. Έπρεπε να προσέχω το συγκεκριμένο βιβλίο, αυτό ήταν το μόνο βέβαιο, αλλά γιατί; Δεν είχα ιδέα. Ήταν σαν μια μακρινή ανάμνηση, σαν μια σκέψη από τα παιδικά μου χρόνια, που με κάποιο μυστήριο τρόπο ξαναεμφανίστηκε με όλες τις βεβαιότητες της παιδικής ηλικίας.

Μπήκα στην τουαλέτα και κοίταξα το πρόσωπό μου στον καθρέφτη. Τα μαλλιά μου είχαν μακρύνει ασύμμετρα, ως συνήθως, και στα μάγουλά μου είχαν εμφανιστεί σκόρπιες τρίχες. Η αλήθεια είναι πως πάντα επιθυμούσα να αποκτήσω μούσι, πραγματικό και περιποιημένο. Η τύχη μου επιφύλασσε ένα αραιό και ατίθασο τρίχωμα που έδινε στην όψη μου μια αύρα ταλαιπωρίας και που τόσο ειδυλλιακά εναρμονιζόταν εκείνες τις μέρες με τον εαυτό μου. Αποφάσισα πως θα ξυριζόμουν- αλλά όχι εκείνη τη στιγμή.

Κατηγορούσα σταθερά και φυσικά σιωπηρά τα αραιά γένια μου για την αδυναμία των άλλων ανθρώπων να με πάρει στα σοβαρά. Αντί να μου προσδώσουν τη σοβαρότητα και την ωριμότητα που τόσο προσδοκούσα και επεδίωκα, μ' έκαναν να μοιάζω με κινούμενο σχέδιο. Αυτά έφταιγαν που κανένας φίλος μου ποτέ δεν με πήρε στα σοβαρά, καμία κοπέλα δεν ήθελε να συζητήσουμε κάτι, και που η δουλειά μου είναι αυτό που είναι, χωρίς καμία δυνατότητα να την αλλάξω. Αυτό το απαίσιο χνούδι που μισοσκέπαζε το άνω χείλος μου με είχε καταδικάσει να είμαι μια ζωή καφετζής.

Είμαι βοηθός γραμματέα σε δικηγορικό γραφείο. Δηλαδή, καφετζής. Γδύθηκα και μπήκα κάτω από την ντουζιέρα. Έτρεξε κρύο νερό, και λίγο μετά έγινε κάπως χλιαρό. Καφετζής. Έχω μεγάλη έφεση στους καφέδες. Ρωτάω ευγενικά γλυκό, μέτριο ίσως, για εσάς βεβαίως βαρύ με ολίγη! Φτιάχνω εξαιρετικό γαλλικό, με έντονο άρωμα και του δίνω γεύσεις με σιρόπια. Οι ποικιλίες μου είναι οι πιο εκλεκτές και οι τεχνικές μου ασυναγώνιστες. Ούτε να είχα σπουδάσει καφεμηχανικός. Άλλο είχα σπουδάσει αλλά όταν σπουδάσεις κάτι είναι σαν να λες: εγώ μ' αυτή τη μαλακία δεν θέλω να ασχοληθώ, γι' αυτό προσλάβετέ με να κάνω κάτι άλλο, οτιδήποτε! Γιατί αν με προσλάβετε για κάτι που πργματικά γνωρίζω, ίσως να αναγκαστείτε να με πληρώσετε.

Το νερό έγινε πάλι κρύο. Έχω συνηθίσει τόσο καιρό. Μικρός έκανα μπάνιο μόνο με καυτό νερό. Τώρα με το χλιαρό είμαι υπέροχα. Από την άλλη, το κρύο νερό με ξυπνάει, με ζωντανεύει, με τεντώνει ολόκληρο- και μου θυμίζει το βράδυ που πέρασε. Το καυλόμουνο, την έρικα, την πιτσιρίκα του διαχειριστή, που μένει στο απέναντι διαμέρισμα. Με το τουρλωτό κωλαράκι. Για αμέτρητα σκαμπίλια. Την είδα φυσικά να κατεβαίνει από τον τύπο που μένει στον τέταρτο και να μπαίνει κρυφά σπίτι της. Ναι, κάθε βράδυ συμβαίνει αυτό, και δεν το 'ξερα τόσο καιρό!

Μετά; Τσαφ, σαν να έγινε μία ηλεκτρική εκκένωση στον εγκέφαλό μου θυμήθηκα να χτυπάει το θυροτηλέφωνό μου. Να το σηκώνω και να μην απαντάει κανένας. Να τσεκάρω από την μπαλκονόπορτα και να μη βλέπω καμία κίνηση. Δεν είμαι απολύτως σίγουρος αν όλα αυτά συνέβησαν ή όχι. Δεν έχω ιδέα. Σαν σε όνειρο. Ναι, σαν σε όνειρο.

Γύρισα από τη δουλειά πολύ κουρασμένος. Στο δρόμο ήλπιζα ότι είχε έρθει επί τέλους η ώρα να κοιμηθώ. Στο λεωφορείο ένιωθα την κούραση με τη μορφή εκατοντάδων χιλιάδων μυρμηγκιών να ανεβαίνουν από τα πόδια μου, να μπαίνουν στο παντελόνι μου, στο πουκάμισο, στο σώβρακο, να φτάνουν στο πρόσωπο, να με καλύπτουν ολόκληρο μπροστά σε όλο τον κόσμο, και κανείς να μην κάνει μία κίνηση να με βοηθήσει, καθώς βυθίζομαι σ' ένα σκοτεινό πηγάδι χωρίς εμφανές τέλος.

Μόλις μπήκα στο διαμέρισμα, οι παραισθήσεις εξαφανίστηκαν και εμφανίστηκε μία θέληση να διαβάσω. Πήρα τον δον κιχώτη στα χέρια μου, τον άνοιξα.

Οι σελίδες ήταν κενές.

Και αμέσως σκέφτηκα: οι προτάσεις, οι σκέψειςταμικράγράμματαεπίτέλουςαπελευθερώθηκανκαιτώραοισκέψειςθαρέουνκαιθαπηγαίνουνόπουθέλουναυτές, θα γίνουν άνεμος και θα φύγουν, ήδη έφυγαν είναι ήδη μακριά οι ιστορίες μας, θα γίνουν άλλες, οι ήρωες άλλοι και οι εχθροί όλοι τους άλλοι.

Με ανυπομονησία άνοιξα την εγκυκλοπαίδεια. Όλα ήταν στη θέση τους. Έτρεξα στη βιβλιοθήκη. Τίποτα δεν είχε αλλάξει. Όλα ήταν ταξινομημένα σε κεφάλαια, παραγράφους, προτάσεις. Μόνο ο δον κιχώτης. Μόνο αυτός ο τρελός τα κατάφερε.